W dniach 18-22 września br. w salach Centralnej Biblioteki Rolniczej im. Michała Oczapowskiego w Warszawie odbyła się międzynarodowa konferencja PLASMA-2017 International Conference on Research and Applications of Plasmas zorganizowana przez Instytut Fizyki Plazmy i Laserowej Mikrosyntezy.  

Konferencje nazwane skrótowo „PLASMA” są organizowane od ponad 20 lat z udziałem Instytutu Fizyki Plazmy i Laserowej Mikrosyntezy i są poświęcone wymianie informacji naukowej dotyczącej badań w najważniejszych obszarach fizyki i zastosowań plazmy. Ostatnie trzy konferencje (PLASMA-2013, PLASMA-2015 i PLASMA-2017) zostały zorganizowane przez ten Instytut w Warszawie.

Program konferencji PLASMA-2017 obejmował następujące obszary tematyczne: procesy elementarne w fizyce plazmy i plazma niskotemperaturowa, plazma w tokamakach i stelleratorach, plazma laserowa i inercyjna fuzja termojądrowa, plazma wytwarzana w wyładowaniach typu Z-pinch oraz urządzeniach typu plasma-focus, plazma kosmiczna i laboratoryjna astrofizyka oraz metody diagnostyki plazmy i zastosowania plazmy.

Plenarne referaty wygłosili znakomici naukowcy z wiodących ośrodków badawczych: A. Bogaerts, University of Antwerp, Holandia; A. Bartnik, Wojskowa Akademia Techniczna, Polska; J. Mendonca, Instituto Superior Tecnico, Portugalia; Ch. Biedermann, Max Planck Institute for Plasma Physics, Niemcy; T. Morisaki, National Institute for Fusion Science, Japonia; S. Atzeni, Sapienza University of Rome, Włochy; J. Badziak, IFPiLM, Polska; D. B. Sinars, Sandia National Laboratories, USA; E. J. Lerner, Lawrenceville Plasma Physics, Inc., USA; F. Taccogna, CNR, Włochy; Z. Kłos, Space Research Centre, Polska; R. Reichle, ITER Organization, Francja; M. Kubkowska, IFPiLM, Polska; Y. Kazakov, LPP-ERM/KMS, Belgia; S. Morita, National Institute of Fusion Science, Japonia; K. Jakubowska, CELIA, Universite Bordeaux, Francja; O. Rosmej, Helmholtzzentrum GSI-Darmstadt, Niemcy; R.S. Rawat, National Institute of Education, Singapur; M.L. Da Silva, Instituto Superior Technico, Portugalia; A. Murari, JET PMU, Wielka Brytania.

Podczas konferencji przedstawiono również 29 komunikatów ustnych oraz 32 plakaty prezentujące wyniki prac naukowych. Sesje plakatowe cieszyły się dużym zainteresowaniem uczestników, będąc okazją zarówno do swobodnej wymiany doświadczeń między naukowcami, jak i nawiązywania współpracy.

W konferencji wzięło udział 85 uczestników z 18 krajów, m. in. Republiki Czeskiej, Japonii, Rosji, Chin oraz USA, z czego prawie jedną trzecią stanowiły kobiety.

Materiały pokonferencyjne zostaną opublikowane w dwóch czasopismach naukowych: Laser and Particle Beams oraz Journal of Physics: Conference Series.

Tegoroczna edycja konferencji PLASMA-2017 wspierana była przez firmy: Phoenix Systems, LOT-Quantum Design, PREVAC i HIDEN Analytical.

23 czerwca 2017 roku w Instytucie Fizyki Plazmy i Laserowej Mikrosyntezy odbyła się uroczystość nadania imienia Sylwester dębowi szypułkowemu zasadzonemu rok wcześniej przez pracowników Instytutu. Był to pomysł ówczesnej przewodniczącej Rady Pracowników pani Joanny Dziak-Beme, która w ten sposób chciała uświetnić jubileusz 40-lecia powstania Instytutu Fizyki Plazmy i Laserowej Mikrosyntezy.

Uroczystość rozpoczęła się prelekcją pt. „Sylwester Kaliski – wybitna postać ze świata nauki, polityki i wojska” wygłoszoną przez dr. Pawła Brudka. Swoją obecnością zaszczycili zarówno pracownicy Instytutu jak i osoby, które miały okazję pracować z gen. Sylwestrem Kaliskim. Po wygłoszonej prelekcji oni chętnie dzielili się wspomnieniami i anegdotami ze współpracy z gen. Kaliskim.

Warto dodać, że gen. Sylwester Kaliski odegrał kluczową rolę w powstanie Instytutu Fizyki Plazmy i Laserowej Mikrosyntezy. To on zabiegał o utworzenie Instytutu realizującego badania na rzecz fuzji termojądrowej. Był pierwszym dyrektorem. Po jego tragicznej śmierci Instytutowi nadano imię Sylwestra Kaliskiego, a od tego roku na terenie IFPiLM będzie jeszcze rósł i szumiał dąb Sylwester. 

Naukowcy IFPiLM uczestniczą w eksperymencie na stellaratorze LHD (Large Helical Device), który znajduje się w NIFS (National Institute for Fusion Science) w Japoni. Polscy naukowcy skupiają się na badaniu transportu zanieczyszczeń plazmy i wyładowań z wstrzykiwaniem tzw. Tespeli (kuleczek o średnicy kilkuset mikrometrów zawierających różne pierwiastki). Badania potrwają do 23 czerwca 2017 roku.

Warto wspomnieć, iż 7 marca 2017 o godz. 16:14 czasu lokalnego miało miejsce pierwsze historyczne wyładowanie z plazmą deuterową na stellaratorze LHD. Badania plazmy LHD są bardzo istotne w badaniu plazmy na stellaratorze W7-X, który w tym roku rozpocznie drugą swoją kampanię z konfiguracją dywertorową.

Współpraca z japońskim NIFS jest możliwa dzięki wsparciu ze strony europejskiego konsorcjum fuzyjnego EUROfusion i Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego.  

Rozwój badań w zakresie fizyki i techniki akceleracji stał się tematem przewodnim wizyty prof. Piotra Maleckiego z IFJ PAN w Instytucie Fizyki Plazmy i Laserowej Mikrosyntezy. Spotkanie z kierownictwem Instytutu było okazją do wymiany pomysłów i propozycji dotyczących krajowej współpracy instytucji zajmujących się rozwojem prac badawczych i innowacji w obszarze techniki akceleracji.

Profesorowi Maleckiemu przedstawiono w formie krótkiej prelekcji strukturę i program badawczy Instytutu, akcentując zaangażowanie w badania dotyczące laserowej akceleracji jonów i akceleracji plazmy w różnych urządzeniach wykorzystywanych w IFPiLM.

Istotnym punktem wizyty prof. Maleckiego, było zaprezentowanie infrastruktury badawczej Instytutu. Część zaprezentowanej aparatury może być włączona w krajowy potencjał technik akceleracji zwiększając perspektywę na ściślejszą współpracę w tym zakresie.

Wizyta zakończyła się owocnie, gdyż obie strony wyraziły intencję i zainteresowanie utworzeniem formalnej struktury (np. konsorcjum) polskich instytucji zajmujących się fizyką i techniką akceleracji.

Spotkanie miało miejsce 8 czerwca 2017 roku.

„A jednak fizyka mnie fascynuje” – powiedział 12-latek patrząc na pociąg magnetyczny skonstruowany z solenoidu, magnesów i baterii. Był to jeden z pokazów przygotowanych przez naukowców IFPiLM na 21. Piknik Naukowy.

Instytut po raz kolejny wziął udział w tym największym w Polsce wydarzeniu popularyzującym naukę. Była to okazja, aby dotrzeć do kilku tysięcy osób, spróbować przekazać pasję do fizyki, rozpowszechnić wiedzę o fizyce plazmy i podzielić się wynikami badań nad syntezą jądrową.

Zwiedzający, którzy wstąpili do namiotu Instytutu, mogli poznać zasadę działania pociągu magnetycznego, dowiedzieć się o polu magnetycznym Ziemi, a także zobaczyć silnik satelitarny typu Halla i wyładowanie jarzeniowe. „Dla najmłodszych adeptów nauki przygotowaliśmy łamigłówki i puzzle, za rozwiązanie których rozdawane były małe naukowe magnesy z reakcją fuzji termojądrowej”- wspomina jeden z pracowników Instytutu. Dużym zainteresowaniem cieszyły się klocki magnetyczne za pomocą których układane były sieci krystaliczne soli, diamentu i innych pierwiastków.

Był to także piknik, w którym po raz pierwszy Instytut uczestniczył w światowej inicjatywie „Żywa Biblioteka”. Dr Sławomir Jednoróg wczuł się w rolę „Żywej Książki” i wdrażał „Czytelników” w zagadnienia związane z neutronami, syntezą jądrową i promieniowaniem rentgenowskim.

21. Piknik Naukowy odbył się 3 czerwca 2017 roku w Warszawie.